Informacje o książce

Oblicza epok 1.2

WSiP  /   Podręcznik do nauki

Rok wydania: 2019  
ISBN: 9788302180880

Odpowiedź:

Przykładowo (na podstawie wybranych tekstów z podręcznika):

Renesans był czasem, w którym szczególną uwagą obdarzono samego człowieka. Jest to związane z ideą antropocentryzmu - przekonaniem o doskonałości człowieka wśród wszystkich bytów we wszechświecie. Taki światopogląd odrodzenia, opierający się na humanizmie, znacząco wpłynął na sposób postrzegania relacji między ludźmi a Bogiem, co znalazło odzwierciedlenie w dziełach ówczesnych twórców.

Jednym z dzieł, które nawiązują do tego zagadnienia, jest O godności człowieka Mirandoli. Bóg zostaje przedstawiony jako ktoś bliski człowiekowi, o czym świadczy określenie Go mianem ojca, architekta, artysty, twórcy. Specyficzna więź między Wszechmogącym a istotą ludzką polega na tym, że stanowi ona najdoskonalszy, wyróżniony ponad innymi byt. Miłość Boga przejawia się w obdarzeniu człowieka niepowtarzalnymi darami - tylko on potrafi pokochać piękno świata i docenić mądrość Pana. Ponadto jego unikatową rolę podkreśla umieszczenie go w centrum świata oraz dar wolnej woli i realizowania swoich dążeń. Tym samym istota ludzka sama kształtuje siebie oraz swój los: "Nie uczyniłem cię ani istotą niebiańską, ani ziemską, ani śmiertelną, ani nieśmiertelną, abyś jako swobodny i godny siebie twórca i rzeźbiarz sam sobie nadał taki kształt, jaki zechcesz [...]". Słowa te nawiązują więc do indywidualizmu, który zyskał na znaczeniu w renesansie.

Człowiek i Bóg to temat obecny także w twórczości Jana Kochanowskiego. W Psalmie 13 Wszechmogący wydaje się być nieobecny w życiu człowieka. Psalmista odczuwa brak Pana, przez co dręczy go troska oraz zagubienie. Dramatyzm jego sytuacji podkreślają rozliczne pytania: "Dokąd mię chcesz zapomnieć? Dokąd świętą swoję / Twarz przede mną kryć będziesz? Dokąd duszę moję / Frasunki trapić będą, Ojcze dobrotliwy? / Dokąd mię deptać będzie człowiek zazdrościwy?". Podmiot prosi Go o wysłuchanie modlitw oraz zbawienie. Mimo ciosów zadawanych z rąk wrogów nie traci ufności. Ostatnia strofa najdobitniej wyraża tę nadzieję oraz przekonanie o dobroci Boga: "[...] ufam w miłosierdziu Twoim, / Że mię Ty nie opuścisz, a ja w głośne strony / Będę imię Twe sławił [...]". W nieco innej tonacji, wręcz euforycznej, utrzymany zostaje Psalm 47. Stanowi on wyraz uwielbienia Stwórcy - jedynego pana całego świata, który pozwala wiernym na zdobywanie nowych terenów i podbijanie narodów. Utwór wyraża radość oraz wdzięczność zbiorowości - pragnie ona wychwalać Wszechmogącego oraz Jego opiekę: "Dajcie cześć panu, dajcie naszemu, / Śpiewajcie Bogu, Bogu wiecznemu!". Pozytywne relacje między Bogiem a człowiekiem opisuje także Psalm 91. Stwórca jest bliski człowiekowi, gdyż stanowi gwarancję opieki w obliczu każdego niebezpieczeństwa. Nie ma dla Niego rzeczy niemożliwych: "Ciebie On z łowczych obierzy wyzuje / I w zaraźliwym powietrzu ratuje; / W cieniu swych skrzydeł zachowa cię wiecznie, / Pod Jego piór ulężesz bezpiecznie". Z tego też powodu psalmista zachęca do tego, by oddać się Panu pod opiekę. 

Twórcy z epoki renesansu, jak widać, nie porzucili tematyki religijnej. Modyfikacji uległ jednak sposób postrzegania więzi między człowiekiem a Bogiem - nabrała ona indywidualnego charakteru, ponadto Wszechmogący stał się kimś bliskim. Na uwagę zasługuje także podkreślenie godności człowieka oraz znaczenia jego egzystencji doczesnej. 

 



Pobierz zdjęcie
zdam.se
zdam.se