Przykładowo (na podstawie wybranych tekstów):

Kochanowski (Odprawa posłów greckich, Pieśń o spustoszeniu Podola)

W ujęciu Kochanowskiego patriotyzm to przede wszystkim głębokie zaangażowanie w kwestie ojczyzny. Odprawa posłów greckich, chociaż odwołuje się do wydarzeń opisanych przez Homera, dotyka uniwersalnych kwestii związanych z relacjami między obywatelami a państwem. Patriota jest więc osobą, która nie kieruje się wyłącznie prywatnym interesem, lecz ponad wszystko stawia dobro ojczyzny. Postępuje przy tym w rozsądny i uczciwy sposób. Podobne zagadnienia porusza Pieśń o spustoszeniu Podola - stanowi ona niejako przestrogę i zachętę do działania. Przedstawiony w niej patriotyzm można określić jako wolę działania w obronie ojczyzny. Mówiący zachęca do przyjęcia postawy, która będzie się charakteryzować odwagą i troską o sytuację państwa. W tym celu konieczne staje się sfinansowanie wojska, by broniło ono granic kraju.

Modrzewski (O poprawie Rzeczypospolitej)

Z pism Modrzewskiego można wywnioskować, że patriotyzm przejawia się w odpowiednim ukształtowaniu życia oraz postaw społeczeństwa. Ważne jest więc uczenie kolejny pokoleń pewnej odpowiedzialności względem innych ludzi. Patriotyczne postępowanie wynika również ze sprawiedliwego prawa, które wszystkich obywateli traktuje w ten sam sposób. Patriota nie dąży do wojny za wszelką cenę, lecz w miarę możliwości stara się rozwiązać spory w pokojowy sposób. Szanuje także nauczycieli, ponieważ oni wpływają na młodzież, która kiedyś będzie troszczyć się o ojczyznę.